Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne (much, many, some)

Zasady użycia much, many, some i any sprowadzają się do jednego pytania: czy rzeczownik jest policzalny? Many i few idą z policzalnymi (many books), much i little z niepoliczalnymi (much money). Some pojawia się w twierdzeniach, any w przeczeniach i pytaniach. Informator CKE podaje wzorcowe przykłady rzeczowników: a cat (policzalny) oraz rice, information, money (niepoliczalne).

Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne – podstawa

Rzeczownik policzalny to taki, który da się policzyć i ma liczbę mnogą: one cat, two cats. Rzeczownik niepoliczalny nie ma liczby mnogiej i nie łączy się z liczebnikiem — nie powiesz two rices.

Które rzeczowniki są niepoliczalne, choć po polsku brzmią policzalnie?

To najczęstsze źródło błędów. Te słowa są w angielskim niepoliczalne w swoim podstawowym znaczeniu:

• information — informacja(-e)
• advice — rada(-y)
• news — wiadomość(-ci)
• furniture — mebel(-le)
• luggage / baggage — bagaż(-e)
• money — pieniądze
• homework — praca domowa
• work — praca
• bread — chleb
• weather — pogoda
• travel — podróżowanie

Ważne: News kończy się na -s, ale jest niepoliczalne i wymaga czasownika w liczbie pojedynczej: The news is good. — Wiadomości są dobre. Nie The news are good.

Some czy any?

Zasada podstawowa: some w twierdzeniach, any w przeczeniach i pytaniach.

Kiedy some pojawia się w pytaniu?

Wtedy, gdy pytanie nie jest prawdziwym pytaniem, tylko propozycją lub prośbą — spodziewasz się odpowiedzi „tak".

• Would you like some tea? — Napijesz się herbaty? (propozycja)
• Can I have some water, please? — Czy mogę prosić o wodę? (prośba)
• ale: Have you got any brothers? — Masz braci? (zwykłe pytanie, nie wiesz)

Zarówno some, jak i any łączą się z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej (some apples) i niepoliczalnymi (some milk).

Much czy many?

• many + rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej: How many books have you got?
• much + rzeczownik niepoliczalny: How much money have you got?
• a lot of / lots of + jedno i drugie: a lot of books, a lot of money

Ważne: W zdaniach twierdzących naturalniej brzmi a lot of niż much. Powiesz I've got a lot of money, a nie I've got much money — to drugie brzmi dziwnie. Za to w pytaniach i przeczeniach much i many są jak najbardziej na miejscu: I haven't got much money.

A few czy a little?

Różnica między a few i few jest subtelna, ale ważna: I have a few friends znaczy „mam kilku przyjaciół" (pozytywnie), a I have few friends — „mam mało przyjaciół" (negatywnie, skarga). Jedno małe a zmienia wydźwięk całego zdania.

Jak policzyć to, czego nie da się policzyć?

Rzeczowniki niepoliczalne liczysz przez dodanie „pojemnika" lub „porcji":

• a piece of information — informacja
• a piece of advice — rada
• a piece of furniture — mebel
• a slice of bread — kromka chleba
• a loaf of bread — bochenek chleba
• a bottle of water — butelka wody
• a cup of tea — filiżanka herbaty
• a glass of milk — szklanka mleka
• a bar of chocolate — tabliczka czekolady
• a carton of milk — karton mleka
• a kilo of sugar — kilogram cukru

Dlatego zamiast błędnego three informations powiesz three pieces of information.

Słowa, które są i policzalne, i niepoliczalne

Niektóre rzeczowniki zmieniają znaczenie zależnie od tego, jak ich użyjesz:

W kawiarni spokojnie zamówisz two coffees — to skrót od two cups of coffee.

W TestStudio przećwiczysz some/any i much/many w zadaniach z lukami zgodnymi z formatem CKE.

Typowe błędy na E8

• ❌ I need some informations. → ✅ I need some information. — Information nie ma liczby mnogiej.
• ❌ She gave me a good advice. → ✅ She gave me some good advice. / a piece of advice — Advice jest niepoliczalne.
• ❌ How much apples do you want? → ✅ How many apples do you want? — Apples są policzalne.
• ❌ I don't have some money. → ✅ I don't have any money. — W przeczeniu any.
• ❌ The news are bad. → ✅ The news is bad. — News wymaga liczby pojedynczej.
• ❌ There is many people here. → ✅ There are many people here. — People to liczba mnoga.

Sprawdź się

Zadanie otwarte 1

Uzupełnij zdania słowami some, any, much lub many:

a) There isn't ________ milk in the fridge — it's completely empty.

b) How ________ students are there in your class?

c) Would you like ________ cake?

d) There's far too ________ homework in this school!

(Spróbuj samodzielnie przed sprawdzeniem odpowiedzi.)

Podsumowanie

Kluczowe pytanie przy wyborze determinerów to zawsze: czy rzeczownik jest policzalny? Policzalne łączą się z many i a few, niepoliczalne z much i a little, a a lot of pasuje do obu grup; jednocześnie some stawiasz w twierdzeniach i propozycjach, a any w przeczeniach i pytaniach. W zadaniach z lukami na E8 warto sprawdzić formę rzeczownika — liczba mnoga wskazuje na many — i uważać na pułapki takie jak information, advice czy news, które choć brzmią policzalnie, są w angielskim zawsze niepoliczalne i wymagają formy porcji (a piece of advice, a slice of bread).