Pytania pośrednie (Indirect questions) – jak je tworzyć?

Zasady tworzenia pytań pośrednich (indirect questions) sprowadzają się do jednej reguły: po zwrocie wprowadzającym wraca szyk zdania twierdzącego. Zamiast Where is he? mówisz Could you tell me where he is? — bez inwersji i bez do/does/did. Pytania pośrednie brzmią grzeczniej niż zwykłe pytania i przydają się w rozmowie z nieznajomym.

Czy pytania pośrednie są w zakresie E8?

Zacznijmy od uczciwej odpowiedzi, bo w internecie krąży sporo nieaktualnych informacji.

Pytania pośrednie nie znajdują się na liście struktur gramatycznych w obowiązującym Informatorze CKE (od roku szkolnego 2024/2025). Były wymienione w starszej wersji Informatora — tej od roku 2018/2019 — wraz z przykładami He wants to know if I like him i Can you tell me where he is staying? W aktualnej wersji dokumentu tego punktu już nie ma, podobnie jak mowy zależnej i czasu Past Perfect.

Dlaczego więc warto je znać? Bo Informator zawiera taką klauzulę:

W tekstach na rozumienie ze słuchu oraz rozumienie tekstów pisanych mogą wystąpić środki gramatyczne spoza powyższej listy. Znajomość takich środków nie będzie jednak warunkowała poprawnego rozwiązania zadań egzaminacyjnych.

Innymi słowy: możesz je usłyszeć w nagraniu lub przeczytać w tekście, ale żadne zadanie nie będzie sprawdzać, czy umiesz je zbudować. Zwroty typu Could you tell me…? są w dialogach na dworcu czy w sklepie zupełnie naturalne, więc rozpoznawanie ich pomaga w rozumieniu ze słuchu. Do własnej wypowiedzi pisemnej nie musisz ich używać.

Ważne: Jeśli podczas przygotowań brakuje ci czasu, potraktuj ten temat jako uzupełniający. Najpierw opanuj struktury z listy CKE — czasy, przedimki, przyimki, stronę bierną — a do pytań pośrednich wróć, gdy zostanie ci czas.

Indirect questions zasady – trzy kroki

Pytanie pośrednie to pytanie schowane w innym zdaniu — zamiast pytać wprost, poprzedzasz je grzecznym zwrotem.

Przekształcenie zawsze wygląda tak samo:

1. 1
   Dodaj zwrot wprowadzający (Could you tell me…, Do you know…).
2. 2
   Zamień szyk na twierdzący — podmiot przed czasownikiem.
3. 3
   Usuń do / does / did, przenosząc ich informację na czasownik główny.

Zwróć uwagę na drugi i trzeci wiersz. Gdy usuwasz does, jego końcówka wraca na czasownik: leave → leaves. Gdy usuwasz did, czasownik przechodzi w czas przeszły: go → went. Informacja o czasie nie znika — przenosi się.

Zwroty wprowadzające

Kiedy stawiasz znak zapytania?

Wtedy — i tylko wtedy — gdy zwrot wprowadzający jest pytaniem. Sprawdzasz początek zdania, nie środek.

• Could you tell me where the station is? → znak zapytania (Could you… to pytanie)
• I wonder where the station is. → kropka (I wonder to zdanie twierdzące)

To pułapka, na której traci wielu uczniów: zdanie zawiera klauzulę zależną where the station is — uwaga: szyk jest twierdzący, nie pytający — ale całość tworzy zdanie oznajmujące, więc kończy się kropką.

If czy whether?

Gdy pytanie bezpośrednie nie ma słówka pytającego (to pytanie o tak/nie), musisz dodać if albo whether.

• Is she at home? → Do you know if she is at home?
• Did he call? → I wonder whether he called.
• Do you like pizza? → He wants to know if I like pizza.

If i whether są tu wymienne — if jest częstsze i bardziej potoczne. Spójnik if figuruje na liście spójników w Informatorze CKE.

Ważne: Bez słówka pytającego musi pojawić się if lub whether. Zdanie Do you know she is at home? jest gramatycznie poprawne, ale znaczy coś zupełnie innego: „Czy wiesz, że ona jest w domu?" — a nie „czy ona jest w domu".

Po co w ogóle pytania pośrednie?

Bo brzmią grzeczniej. Porównaj dwa sposoby zapytania nieznajomego o drogę:

• Where is the station? — poprawne, ale dość bezpośrednie
• Excuse me, could you tell me where the station is? — wyraźnie uprzejmiejsze

Ta różnica przydaje się w zadaniach na rozumienie ze słuchu, gdzie rozmówcy często zwracają się do siebie właśnie w ten sposób.

Jeśli chcesz poćwiczyć transformacje zdań ze struktur, które są na liście CKE, cały zestaw ćwiczeń znajdziesz w TestStudio.

Typowe błędy

• ❌ Could you tell me where is the station? → ✅ Could you tell me where the station is? — Szyk twierdzący, bez inwersji.
• ❌ Do you know where does he live? → ✅ Do you know where he lives? — Usuwasz does, końcówka wraca na czasownik.
• ❌ I wonder what time is it? → ✅ I wonder what time it is. — Szyk twierdzący i kropka na końcu.
• ❌ Do you know is she at home? → ✅ Do you know if she is at home? — Bez słówka pytającego potrzebne if.
• ❌ Could you tell me where he went? zapisane z kropką → ✅ Zdanie zaczyna się od Could you, więc kończy się znakiem zapytania.

Sprawdź się

Zadanie otwarte 1

Przekształć pytania bezpośrednie na pośrednie:

a) Where does Tom work? → Do you know ________________?

b) Is the museum open on Sunday? → Could you tell me ________________?

(Spróbuj samodzielnie przed sprawdzeniem odpowiedzi.)

Podsumowanie

• Pytania pośrednie nie są na liście struktur obowiązujących na E8 od roku szkolnego 2024/2025 — traktuj je jako temat uzupełniający
• Mogą wystąpić w tekstach na słuchanie i czytanie, więc warto je rozpoznawać
• Zasada podstawowa: po zwrocie wprowadzającym szyk zdania twierdzącego, bez do/does/did
• Bez słówka pytającego dodajesz if lub whether
• Znak zapytania stawiasz tylko wtedy, gdy zdanie zaczyna się od pytania (Could you tell me…?)